Alevilerde hızır

EDİTÖRÜN ÖNERDİKLERİ

ABBAS TAN

Kimsesizlerin kimsesi, sahipsizlerin sahibi, darda,zorda,yolda kalanların, umutsuzların umudu olan Bozatlı Hızır.
Her darda ve zorda kalanlar mutlaka bir kurtuluş yolu veya kurtarıcı ararlar.
Aleviler kendilerine bir kurtarıcı yaratmışlar ve buna da HIZIR demişler.
Hızır farklı şekilde yaşatılmaktadır.
Kimilerine göre; darda,yolda kalanların yardımına,imdadına yetişendir.
Mazlumun acısına ortak olandır.
Bereket dağıtandır. Yoksulun tek umududur. Sıkışanlara yardıma koşandır,düşerken tutulan daldır. Ağlarken güldürendir. Muratları veren, hasretlikleri giderip buluşturandır.

Hızır,Hastaya derman dağıtandır,derde derman olandır, Merhem olandır, şifa dağıtandır.
O bir Haldaştır,yoldaştır.

Hızır sevgilileri kavuşturandır.
Yola yolladım seni
Yollar yollasın seni
Hızır elinden tutsun da
Bana yollasın seni.

Sonuç olarak Hızır en yakın dosttur,yardır,yarendir.

Pir Sultan Abdal bir şiirinde
Binbir adı vardır, bir adı Hızır /
Her nerede çağırsan orada hazır.

Birileri için temennada bulunurken Hızır yar ve Yardımcınız olsun deriz.

Aleviler Hızırı çağırdıklarında dileklerin yerine geldiği yerleri de kutsamışlar isimler vermişlerdir. Hızır suyu, Hızır gölü, Hızır dağı, Hızır deresi ve Hızır tepesi .. gibi.

Aleviler belli zamanlarda Hızırın gelmesini beklerler.
Yardıma ihtiyaç duyduklarında biri gelip yardımcı olduğunda “HIZIR GİBİ YETİŞTİ” denir.
Hızır için oruçlar tutulur, cemler yapılır, lokmalar dağıtılır ve kutlamalar yaparlar.
Alevilerin en büyük bayramı Hızır Bayramıdır. Genelde 13 Şubat Hızır günüdür.

Birçok bölgede onüç şubat günü başlar, Üç günlük oruç tutulur.
Bazı bölgelerde onüç Şubat gününün içerisinde olduğu hafta Salı,Çarşamba ve Perşembe günleri üç gün oruç tutar ve Cuma günü bayram yaparlar.
Hızırı karşılama ve Hızırı uğurlama orucu diye normal tutulacak oruçtan bir hafta önce ve bir hafta sonra bir gün oruç tutanlar vardır.

Kimi bölgelerde üç gün tutulan orucun mutlaka 13 Şubatı içerisinde alan güne denk gelmesini sağlarlar ve oruç sonunda Kutlamalar yapılır.
Bazı bölgelerde yedi gün oruç tutarlar. Son akşam Perşembeyi Cumaya bağlayan gece Hızır Cemi yaparlar Cuma günü Bayram kutlarlar.
Üç gün oruç tutan bekar gençler son oruç açımından sonra o gece sabaha kadar su içmezler ve dileklerde bulunurlar. Rüyasında kim su verir ise onunla evleneceğine inanırlar.
Hızır’ın dileklerini yerine getireceğine, kısmetlerin açılacağına inanırlar.

Bazı bölgelerde onüç Ocakta Hızır ayı başlar ve bir ay sürer.
Bu süre içerisinde her aşiret farklı haftalarda oruç tutarlar.
Dersim,Erzincan,Sivas,Kayseri,Maraş,Adana,Muş,Malatya … gibi bölgelerde Hızır haftasında kavrulmuş buğday, eldeğirmeni denilen değirmenlerde öğütülüp un yapılır.
Bir tepsi içerisine konularak pencere önlerine bırakılır. Hızır’ın gece gelip el süreceğine ve bereket getireceğine inanırlar.
Bu undan yapılan yiyeceğe KAVUT denir. Özellikle Hızır lokması olarak hazırlanır.
Bazı bölgelerde Pilav yapılır.

Hatay,Adana,Mersin bölgesinde yaşayan Aleviler (Nusayri) lerde;
Hızır ile İlyas’ın yılda iki kez bir araya geldiğine inanırlar ve bu iki manevi gücün de ölümsüzlüğüne inanırlar. Hızır ve İlyas ölümsüzdürler.
Yılda iki kez Hatay ili Samandağ ilçesindeki sahilde bir araya geldiğine inanırlar ve Samandağ sahilinde bir türbe yapılmış ve ziyaret yeri oluşturulmuştur.
Abı Hayat içtiklerine inanılır.
Hızır tanrının bir yansımasıdır.

Daha açık bir anlayışla Hızır, Hakkın manevi güç olarak insana yardımcı olduğu anlayışıdır.
Bu anlatılanlardan ve yazılanlardan sonra
Alevi öğretinin temeline bakıldığında Hızır anlayışı oldukça fazla şekil değiştirmiştir.
Alevilerde Hızır, kendi içlerinde doğurdukları, büyüttükleri, şekil verdikleri, sıkıştıklarında ve ihtiyaç duyduklarında kurtarıcı olarak çağırdıkları ve kullandıkları manevi bir güçtür.

Kimi zaman onu Sakallı bir pir olarak görürler, kimi zaman Boz Atı ile darda kalanları kurtarmış olarak görürler. Dilenci kılığında görüldüğü olur.
Yeri gelir dileklerini kabul eden ve yerine getiren bir deha olarak görürler.

Özellikle kış aylarında, Afette, tipide, selde, darda kaldıklarında çağırmaktadırlar.
Hızırla birlikte yaşama tarihi ve günü olarak Yılın en sert ve tehlikeli iki ayı olan Ocak ve Şubat aylarını içerisine alan bir tarihi belirlemişler. Bu tarihte üç gün oruç tutmuşlar.
Tutulan bu oruç günümüzdeki ifadeyle Şükran orucudur.

Alevilerin geçmişte kullandıkları takvimle Miladi takvim arasında onüç gün fark vardır. Günümüzde tutulan Hızır orucu, Ocak ayının son günü olarak 13 Şubat ile Şubat ayının başlangıcı kabul edilen 13,14 ve 15 Şubat günlerinde üç gün oruç tutarlar.

Tutulan üç gün oruç sonrası Hızır kutlaması yaparlar. Çocukları ve yaşlıları memnun etmenin mutluluğunu yaşarlar.

Dikkat edilecek olursa.
Hızır darda kalındığında çağırılan bir güçtür. Bu güç kimi zaman bir birey için, kimi zaman toplum için bir kurtarıcıdır.
Bereket dağıtan, dilekleri kabul edendir.

Kavut ununu pencere önüne bırakırken beklenti, bereket getirmesi, bununla birlikte diğer dileklerin yerine gelmesi için evine uğramasıdır. Kimileri kendileri için bir şeyler isterken, kimileri çocukları için, ailesi için, komşusu için, toplum için çeşitli dilekler dilerler.
Bu gerekçelerden de anlaşılıyor ki Hızır’a oldukça farklı misyon yüklenmiştir.
Her Alevi kendisine göre Hızırı çağırır.

HIZIR
Muhammed Ali’nin ilmi aşkına
Yetiş carımıza Hızır ya Hızır
Yardım eyle düşkün ile şaşkına
Yetiş carımıza Hızır ya Hızır

Muhammed ‘den içtin hayat abını
Musa’ya öğrettin ilmin babını
Ali’den nuş ettin aşk şarabını (ilmi ladünü)
Yetiş carımıza Hızır ya Hızır

Fatıma’yı bilen Naci’dir Naci
Hasan’la Hüseyin derdin ilacı
Eşe dosta verme kederle acı
Yetiş carımıza Hızır ya Hızır

Meçhul kaldı aşık ile dubara
Masumlar arada sefil avare
Zeynel,Bakır bizi dardan kurtara
Yetiş carımıza Hızır ya Hızır

Ricamız Cafer’le Kazım,Rıza’dan
Sakla bekle bizi bela, kazadan
Hak cemalin göster ruz-i azadan (Cezadan)
Yetiş carımıza Hızır ya Hızır

Taki işsiz koyma yurdu yuvamız
Naki kabul ede dua ricamız
Hayır(lı) gele gündüz ile gecemiz
Yetiş carımıza Hızır ya Hızır

Hasan Askeri’nin yücedir şanı
Yurdumuza bastırmaya düşmanı
Çağıralım Mehdi sahip zamanı
Yetiş carımıza Hızır ya Hızır

Gayet günahkarız yüzümüz kara
Şaşırdık yolumuz kaldık bi çare
Çağırınca hemen gelirsin cara
Yetiş carımıza Hızır ya Hızır

Gafil yolcu düşer uzak yollara
Yardım eyle darda kalan kullara
Derbederiz düştük müşkül hallere
Yetiş carımıza Hızır ya Hızır

Yardımcımız sensin tipiden yelden
Sakla,bekle bizi gedikten,belden
Cümlemizi koru tufandan selden
Yetiş carımıza Hızır ya Hızır

Tipi duman sardı ovayı dağı
Afetlerden kurtar oğul uşağı
Bugün çok dar gündür yalvarmak çağı
Yetiş carımıza Hızır ya Hızır

Divanında karadır Cafer (Tan) in yüzü
Tutyadır gözüne ayağın tozu
Katarında kabul olsun nazı,niyazı
Yetiş carımıza Hızır ya Hızır.

Kemter Derviş Hızırı çağırırken

Elaman Mürvet huzura geldik
Yardım eyle bize bozatlı Hızır
Yüz sürüp yerlere yardım diledik
Yetiş yardım eyle bozatlı Hızır

Toplanmış canlar dua ediyor
Hızır gelir diye herkes bekliyor
Çağıran kişiye yardım ediyor
Yetiş yardım eyle bozatlı Hızır

Seni seven canlar elini açmış
Hızır günü diye duaya durmuş
Nebilik velilik tek sana gelmiş
Yetiş yardım eyle bozatlı Hızır

Kemter derviş diler özüne himmet
Mahrum etme beni eyle mürüvet
Evliya embiyanın yüzü suyu Mürüvvet
Yetiş yardım eyle bozatlı Hızır
İSYANİ Hızırı çağırırken
Umutsuzların umudu
Yetiş ya Bozatlı Hızır
Gaip erenlerin adı
Yetiş ya Bozatlı Hızır

Bereketi veren sensin
Ağlayanı güldüren sensin
Menzile erdiren sensin
Yetiş ya Bozatlı Hızır

Yolcuya yolunu açan
Dertlilere derman saçan
Günahtan kusurdan geçen
Yetiş ya Bozatlı Hızır

Haksın ve hakkın varlığı
Aydınlat bu karanlığı
Zalime göster darlığı
Yetiş ya Bozatlı Hızır

İSYANİ gönül katında
Hem derviş hem pir zatında
Hem zahirde hem batında
Yetiş ya Bozatlı Hızır

Görüldüğü gibi Hızıra o kadar çok misyon yüklenmiştir ki kafalar iyice karıştırılmıştır.
Kimilerine göre Nebi,Veli. Kimilerine göre Boz Atlı, kimilerine göre yaşlı birisidir ve Ak sakallıdır ama sonuçta darda zorda kalanların kurtarıcısıdır.

Ak sakallı denildiğinde Hızırın erkek olarak kabul edildiği akıllara gelmektedir.
Alevi inanç ve öğretisinin zenginliği ve her Alevinin kendisine göre temenna (dua) da bulunması önemli bir konu olarak ele alınmalıdır.

Sonuç olarak Hızır;
Hızır Alevi öğretisinde manevi bir güçtür.
Her Alevinin kendi içerisinde doğurup büyüttüğü, ihtiyaç duyduğunda (darda,zorda) kaldığında kullandığı (çağırdığı) manevi bir güçtür.
Bu gücün, her darda ve zorda kalanlar tarafından da kullanılması için de temennada bulunurlar.

Son derece önemli bir konu da Hızır korkulan bir duygu değildir.
Birçok manevi gücün, ermişlerin velilerin beddua ettiği vakit kötü bir olay yaşanacağından korkulur iken Hızır bu anlayıştan tamamen farklı yaşatılmaktadır.
Alevilerde hiçbir zaman Hızır ile korkutma olmamıştır.

Hepimizin Hızırı hepimizin yar ve yardımcısı olsun. Aşk ile.
08.02.2017

- Advertisement -spot_img

YAZARIN DİĞER YAZILARI

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

EN SON EKLEN YAZILAR