EDİTÖRÜN ÖNERDİKLERİ

KCDP davasında adliye önündeki kadınlar gözaltına alındı

PİRHA- Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’na açılan kapatma davası başlamadan önce adliyeye girmek isteyen kadınlara polis müdahale etti. Darp edilen kadınlar gözaltına alındı. Kadın Cinayetlerini Durduracağız...

Fadime Türkyılmaz’dan katliam davasına çağrı: İnsanlık suçunda zamanaşımı olmaz

PİRHA-Pir Sultan Abdal Kültür Derneği Mamak Şube Başkanı Fadime Türkyılmaz 14 Eylül’de görülecek olan Sivas Katliamı Davasına çağrıda bulundu. Türkyılmaz, “İnsanlık suçunda zamanaşımı olmaz...

Helikopter davası 3. yılında: Yargılanmayan askerler hala görevde

PİRHA- Van’da iki köylünün helikopterden atılmasını belgelerle kanıtlayan Gazeteci Cemil Uğur, aradan 3 yıl geçmesine rağmen hala hiçbir askerin yargılanmadığını vurguladı. Uğur, CHP Milletvekili...

Gülistan Doku nerede? 1347 gündür kayıp!

 Paylaş PİRHA-Munzur Üniversitesi Meslek Yüksek Okulu Çocuk Gelişimi Bölümü 2’nci sınıf öğrencisi Gülistan Doku’dan, 5 Ocak 2020 tarihinden bu yana haber alınamıyor. Dört bir tarafı...

‘ÇEDES ile kindar ve dindar nesillerin adımları atılıyor’

PİRHA-“Laik eğitim, laik yaşam ve eşit yurttaşlık” talebi ile İzmir’de yapılacak miting öncesi Eskişehir’de basın açıklaması düzenlendi. Okullara imam atama projesinin tehlikelerine dikkat çekilerek,...

Pertek Belediyesi’nin takasla fazladan yer vermesine tepki: Bu kararı kimlerle, nasıl aldınız?

PİRHA-Pertek Belediyesi’nin, belediye mülkünden fazladan 70 bin metrekare yeri özel şahıslara vermesine tepki gösteren HDP, Yeşil Sol Parti, EMEP, Pertekliler Derneği ve TÜMKÖY-SEN konuya...

Hêlîna muzîka cîhanê Kurdistan e!

kadin_dengbejXELÎL DALKILIÇ

Lêkolînerê folklora kurdî Veysî Varlik, muzîkê wek hunerekî xwedayî dide naskirin û li ser wê dibêje; “muzîk ahenga di navbera ax û ezmên e, zimanekî gerdûnî ye û zimanê ruhê însên e!”

Kurdan di dîrokê de ne tenê hawar û qêrîna xwe, li hinda vê yekê evîn, şahî, miraz û baweriya xwe jî bi melodiyan, bi mûzîkê anîne zimên. Her têkiliyên xwe yên civakî û yên bi xwezayê re bi awaz û newayan (melodî) xemilandine û ew kirine wek bingeha folklora xwe û heta îro anîne. Kurd bi xwe li ser vê mijarê serê xwe zêde neêşînin jî, tê gotin, ku di pirtûkxaneyên li seranserê cîhanê di derbarê vê yekê de xeylî belge û dokuman hene.

Wek beşeke folklor û kulturê, muzîkên xelkan bi hevdu re didin û distînin. Bi vê yekê re danûstandina hestan û ji hev famkirina xelkan jî pêş dikeve. Yanî, mîna ku tê gotin; muzîk zimanekî gerdûnî ye.

Çend roj berê di ajansa basnews’ê de gotinên muzisyenê kurd Mehdî Ehmedî hatin weşandin. Ehmedî, Maestroyê Orkestraya Fîlarmoniyê ya bajarê Sine ya Rojhilatê Kurdistanê ye û dibêje, ku niha Kurdistan wek çavkaniya muzîka cîhanê tê naskirin.

‘Kurdistan çavkaniya muzîkê ye!’

Mehdî Ehmedî, di hevpeyvîna ku pê re hatiye kirin de vê zanyariya balkêş wiha tîne zimên: “Heta sala 2011’ê Girava Girît a Yûnanîstanê wek çavkaniya muzîka cîhanê dihat naskirin, lê piştî lêkolînên Dr.Hemîdreza Erdelan û Dr.Derwêş û bi biryara encûmeneke cîhanî ya li Rûsyayê, navê Kurdistanê wek yekem çavkaniya muzîka cîhanê hat tomarkirin û ev bona her ferdekî kurd şanaziyek e.”

Mehdî Ehmedî herwiha dibêje ku, “tarîxa muzîkê li Kurdistanê heta 15 hezar sal berî zayîna Mesîh vedigere. Di wê demê de Kurdistan hêlîna muzîka cîhanê bûye û gelên din ji Kurdistanê fêrî muzîk û stranan bûne.”

Gorî zanyariya ku Ehmedî bilêv dike, mirovahî li Kurdistanê dest bi hawar û qêrîne û herwiha bi stran û kilaman kiriye. Herwiha hunermendê kurd ê bi nav û deng Mezher Xaliqî jî li ser muzîka kurdî dibêje, “Kurdistan xwediyê kultureke dewlemend e û li Rojhilata Navîn jî xwediyê cihekî taybet e. Herwiha hevwelatiyên Kurdistanê bi wefatirîn û hesttirîn xelkê cîhanê ne.” Helbet em kurd vê yekê nekin tenê mal û milkê xwe, lê dîsa jî mîna ku Mehdî Ehmedî dibêje; ev bo kurdan giştan şanaziyek e…

dengbejMuzîka Rojhilat gihand Ewropayê

Herwiha, di dîrokê de bahsa stranbêjekî ku navê wî Ziryab an jî Zoryab (Ebûl Hasan Alî Îbn Nafî, 789-852) e tê kirin. Li ser eslê Ziryab hinek dîrokzan dibêjin ew kurd e; lê hinek jî wî wek îranî an afrîkî didin nasandin. Tê gotin, ku Ziryab di sala 822’yan de ji Bexdayê çûye Endilûs a Spanyayê û bi muzîka xwe ya rojhilatî bandoreke mezin li muzîka Ewropayê kiriye. Ziryap bi hevahengiya muzîka Rojhilat, ya xelkên derdora Derya Spî û muzîka Ewropayê sentezek çêkiriye û di serdema navîn de li seranserê Ewropayê bahsa muzîk, hest û zerafeta wî hatiye kirin.

Di baweriyên kurdan de muzîk

Kurd xelkekî ewqas bi muzîkê ve girêdayî ne ku li Kurdistanê muzîk bûye parçeyekî dîn an jî baweriyê jî. Stran û melodî mîna awazên pîroz hatine pejirandin û gotin. Îro li Bakur kurdên Riya Heqî (Elewî), li Rojhilat kurdên Yaresanî (Ehlî Heq) û li Başûr kurdên Kakeyî hên jî rîtûelên baweriya xwe bi tembûr û defan pêk tînin. Di cemê de dia, îlahî, gulbang û dansên xwe yên pîroz bi muzîkê ve pêşkêş dikin.

Folklora kurdî bîreke bêbinî ye

Li hember zordestiya serdestan a bi sedan salan hebûn, ziman û çanda kurdî piranî bi muzîka kurdî û wêjeya kurdî ya devkî li ser pê ma ye. Her nirx û dewlemendiya kurdewarî di stran, kilam û çîrokên kurdî de xwe parastiye û zindî maye. Îro her kurd dikane di herêma xwe de lêkolînan bike û pirr tam, reng û ruhê kurdewarî yên nû ji stran û kilamên kal û pîran derêxe holê. Di serî de muzîk, folklora kurdî tev bîreke bêbinî ye û hewceyî lêkolînkirin, zindîkirin, tomarkirin, arşîvkirin û jinûve bikaranînê ye…

YAZARIN DİĞER YAZILARI

19 YORUMLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

EN SON EKLENENLER

PSAKD Elbistan Demircilik Cemevinden öğrencilere kırtasiye malzemesi desteği

 PSAKD Elbistan Demircilik Şubesi Cemevi, okula başlayacak öğrencilere yönelik kampanya sonrasında toplanan kırtasiye malzemeleri öğrencilere dağıtıldı. Pir Sultan Abdal Kültür Derneği Demircilik Şubesi Cemevi yeni...

Madımak davası düştü

Zaman aşımı demek katilleri, suçluları korumak, direkt aklamaktır ! Hepinizin bildiği üzere 2 Temmuz 1993 günü Pir Sultan Abdal Şenlikleri’ne katılmak için Sivas’a giden aydın...

Ordu’da Alevi köyüne yapılmayan yol nedeniyle eylem!

PİRHA – Ordu’nun Gölköy ilçesinin tek Alevi mahallesi olan Kozören sakinleri, uzun yıllardır yapılmayan yol sebebiyle belediye binası önünde eylem düzenledi. Eylemde açıklama yapan...

Av. Piroğlu: Avukat ordusu ile yola devam edeceğiz

PİRHA–Sivas Katliamı davasının zaman aşımı gerekçesi ile düşürülmesi ardından dosya, bir üst mahkemeye taşınacak. Avukat Özgür Piroğlu, sonraki mahkeme süreci için “Avukat ordusu ile...

Fırat: İnsanlığa karşı suçun tam bir tanımı varsa o da Madımak Katliamıdır

PİRHA-Yeşil Sol Parti İstanbul Milletvekili Celal Fırat, Sivas Madımak katliamı davasının zamanaşımı kararı ile düşürülmesine ilişkin araştırma önergesi verdi. Fırat, sunduğu önergede davanın neden...

Sebahat Tuncel: Aleviler, hak ve özgürlükleri için örgütlü mücadeleyi büyütmeli

PİRHA- HDP eski Eş Genel Başkanı Sebahat Tuncel, Türkiye’de Alevi inancına yönelik baskı, asimilasyon ve inkâr politikalarını eleştirerek, Alevilerin hak ve özgürlüklerinin tanınması konusunda...

KCDP davasında adliye önündeki kadınlar gözaltına alındı

PİRHA- Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’na açılan kapatma davası başlamadan önce adliyeye girmek isteyen kadınlara polis müdahale etti. Darp edilen kadınlar gözaltına alındı. Kadın Cinayetlerini Durduracağız...

Fadime Türkyılmaz’dan katliam davasına çağrı: İnsanlık suçunda zamanaşımı olmaz

PİRHA-Pir Sultan Abdal Kültür Derneği Mamak Şube Başkanı Fadime Türkyılmaz 14 Eylül’de görülecek olan Sivas Katliamı Davasına çağrıda bulundu. Türkyılmaz, “İnsanlık suçunda zamanaşımı olmaz...

Helikopter davası 3. yılında: Yargılanmayan askerler hala görevde

PİRHA- Van’da iki köylünün helikopterden atılmasını belgelerle kanıtlayan Gazeteci Cemil Uğur, aradan 3 yıl geçmesine rağmen hala hiçbir askerin yargılanmadığını vurguladı. Uğur, CHP Milletvekili...

Gülistan Doku nerede? 1347 gündür kayıp!

 Paylaş PİRHA-Munzur Üniversitesi Meslek Yüksek Okulu Çocuk Gelişimi Bölümü 2’nci sınıf öğrencisi Gülistan Doku’dan, 5 Ocak 2020 tarihinden bu yana haber alınamıyor. Dört bir tarafı...