‘Düşman hukuku dahi uygulanmıyor’

0
32

Demokratik kitle örgütleri, Bitlis’teki Garzan Mezarlığı’ndan çıkarılan 282 şehit gerillanın cenazesinin İstanbul’da bulunan Kilyos Mezarlığı’ndaki kaldırıma gömülmesine ilişkin Taksim Hill Otel’de basın toplantısı düzenlendi.

İnsan Hakları Derneği (İHD), Özgürlük için Hukukçular Derneği (ÖHD), Toplum ve Hukuk Araştırmaları Vakfı (TOHAV), Medeniyetler Beşiğinde Yakınlarını Kaybeden Ailelerle Dayanışma Birlik ve Kültür Derneği (MEBYA-DER), Anadolu Yakınlarını Kaybeden Ailelerle Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (AN-YAKAY-DER), Güneydoğu Dernekleri Platformu (DGDP), Demokratik Aleviler Derneği’nin (DAD) katılımıyla gerçekleştiren basın toplantısına HDP milletvekilleri, siyasetçiler ve CHP Milletvekili Sezgin Tanrıkulu katıldı.

‘CENAZELER ÇÖZÜM SÜRECİNDE DEFNEDİLDİ’

Garzan Mezarlığı ve Kilyos Kimsesizler Mezarlığına ait görsellerin asıldığı toplantı salonunda, ortak basın açıklaması İHD İstanbul Şube Başkanı Gülseren Yoleri tarafından okundu. Yoleri, Garzan Mezarlığı’nın, “çözüm süreci”nin farklı tarihlerde çatışmalarda hayatını kaybetmiş kişilerin defnedildiği 13 mezarlıktan bir tanesi olduğunu söyledi. Mezarlıkta defnedilen cenazelerin büyük bir çoğunluğunun 1990’lı yılların yoğun çatışmalarında hayatını kaybetmiş gerillalara ait olduğu belirten Yoleri, “Yine, 2000’li yıllar itibarıyla İnsan Hakları Derneği (İHD) gibi kurumların Bitlis’te yaptığı çalışmalar sonucu ortaya çıkan bazı toplu mezarlardan çıkan cenazeler de buraya taşınarak yeniden defnedilmiştir. Ayrıca, 2014 tarihinde Rojava’da İŞİD’e karşı süren savaşta hayatını kaybeden bazı kişilerin naaşları da bu mezarlığa defnedilmiştir” dedi.

Garzan Mezarlığı’nın inşasının iktidarın bilgisi dâhilinde yapıldığını dile getiren Yoleri, çözüm süreci bittikten sonra, iktidar tarafından izlenen politika değişikliğiyle paralel olarak bu mezarlıkların saldırıların hedefi haline geldiğine işaret etti. Yoleri, ulusal ve uluslararası mevzuata aykırı biçimde havadan bombalama ve iş makinalarıyla yıkma suretiyle bu mezarlıkların tamamı tahrip edildiğine dikkat çeken Yoleri, İHD’nin, Garzan Mezarlığı’na ilişkin 9 Mart 2018 tarihli bir raporunu anımsattı. Mezarlıkta defnedilen cenazelerin büyük bir çoğunluğunun 1990’lı yılların yoğun çatışmalarında hayatını kaybetmiş kişilere ait olduğu anımsatan Yoleri, “Yine, 2000’li yıllar itibarıyla İnsan Hakları Derneği (İHD) gibi kurumların Bitlis’te yaptığı çalışmalar sonucu ortaya çıkan bazı toplu mezarlardan çıkan cenazeler de buraya taşınarak yeniden defnedilmiştir” dedi.

‘SAVCI BEYANLARA RAĞMEN İŞLEM YAPMADI’

Cenazelerin çıkarıldıktan sonra ailelerin cenazelerinin almak için birçok girişimde bulunduğu aktaran Yoleri, şöyle devam etti:

“Aileler, cenazelerin İstanbul’a gönderilmesine ve ailelere verilmemesine ilişkin savcının kendilerine ‘Cenazelerin defin ruhsatı ile defnedildiğini bilmiyorduk. Bilseydik başka işlem yapardık. Ancak şimdilik defin ruhsatı olan cenaze sahipleri, müracaat ettikleri takdirde ve cenazenin yerini biliyorlarsa, emin oluyorlarsa ve söyledikleri yerde çıkacak cenazeyi kabul ediyorlarsa bulunan cenaze sahiplerine cenazelerini adli tıp işlemine tabi tutmadan teslim edeceğiz’ şeklinde beyanda bulunduğunu aktarmıştır. Savcının bu beyanına rağmen cenazeler ailelerine verilmediği gibi ailelere hiçbir şekilde geri dönüş yapılmamıştır. Cenazelerin çıkarılıp İstanbul’a gönderilmesi üzerinden iki yıl geçtikten sonra ise bu cenazelerin Kilyos Kimsesizler Mezarlığı’na defnedildiği basına yansımıştır. Bu süreçten hiçbir şekilde aileler haberdar edilmemiş, kimliklendirme işlemi sonuçlananlar dahil 282 cenaze ailelerine teslim edilmemiş ve Kilyos mezarlığına defnedilmiştir.”

‘TOPLUMUN VİCDANI DERİNDEN YARALANMIŞTIR’

Ulusal ve uluslararası mevzuatları hatırlatan Yoleri, şöyle konuştu: “Tüm bu normlar ışığında, mezarlığın önce tahrip edilip daha sonra iş makinaları ile mezarların kazılarak boşaltılması, ailelerin hiçbir şekilde haberdar edilmemesi ve görüşlerini alınmadı. Çıkarılan cenazelerin sahiplerinin gerçek anlamda araştırılmaması, adli tıp sonrası tekrar çıkarıldıkları mezarlara gömülmemeleri, Kilyos Kimsesizler Mezarlığı’nda hukuk, örf, adet, gelenek ve dini öğretilere uyulmadan toplu ve belirsiz bir şekilde gömülmeleri hukuka aykırı olduğu gibi toplum vicdanını da derinden yaralamıştır.”

‘SORUMLULAR CEZALANDIRILMALI, AİLELERDEN ÖZÜR DİLENLEMLİ’

Yoleri, talepleri şöyle sıraladı:

“Garzan Mezarlığının tahribi ve taşınması ile ilgili bir Meclis Araştırma Komisyonunun kurulması ve/veya adli ve idari soruşturmaların başlatılması ve sorumluların belirlenerek cezalandırılması.

*Mezarlıktan çıkarılan 282 cenazenin kimliklerinin belirlenmesi ve ailelerine teslim edilmesi.

* Kimliklendirmesi gerçekleşemeyen cenazelerin günümüz ilgili bilimsel yetilerine sahip uzmanlar tarafından toplu olarak gömüldükleri kaldırım dibinden derhal çıkarılmaları ve Garzan’da çıkarıldıkları mezarlığa tekrardan gömülmeleri.

*Kaldırım dibine toplu olarak gömülen cenazelerin ailelerinden yaşadıkları travma ve ıstıraptan dolayı özür dilenmesi.”

‘KİM ELİNDEN NE GELİYORSA YAPSIN’ ÇAĞRISI

Aileler adına söz alan Rewşan Döner, Kürtçe yaptığı konuşmasında, “Kilyos Mezarlığına gittiğimizde çocuklarımızın su arkının içine gömüldüğünü gördük. Dini kitapların hangisinde böyle bir şey var? Cenazelerimize yapılan bu zulmü kabul etmiyoruz. Aileler olarak 3 yıldır bu acıyı çekiyoruz. Tek talebimiz çocuklarımızın cenazelerinin teslim edilmesi. Bunun içinde kimin elinden ne geliyorsa yapsın” dedi.

KAYAOĞLU: CENAZELERİN KONULDUĞU KAPLAR SUYLA DOLMUŞTU

Özgürlük İçin Hukukçular (ÖHD) adına söz alan Avukat Arzu Kayaoğlu, Garzan Mezarlığından çıkarılarak Kilyos’ta kaldırım kenarına gömülen 282 cenazeye ilişkin bilgilere ulaşır ulaşmaz devreye girdiklerini söyleyen Kayaoğlu, “Yaptığımız incelemelerin sonucunda Mayıs 2020 tarihinde bir rapor hazırladık. Bu raporla Garzan mezarlığından çıkarılan cenazelerin kimsesizler mezarlığında yer olmasına rağmen oraya gömülmediğini, saklama kaplarında kaldırıma defnedildiğini tespit ettik. Kazılan yerlerde kanalizasyon boruları olduğu, bu saklama kaplarının toprakla ve su ile dolduğunu gördük” dedi.

Cenazelerin bu durumda gömülmesine dair tüm yetkililer hakkında suç duyurusunda bulunduklarını söyleyen Kayaoğlu, şu aşamaya kadar herhangi bir ilerleme kat edilemediğini söyledi.

IŞIK: CENAZELERİNİ DÖRDÜNCÜ KEZ DEFNEDEN AİLELER VAR

ANYA-KAY-DER Eşbaşkanı Şehmus Eşbaşkanı Şeyhmus Işık ise ailelerin kendilerine başvurması üzerine sürece dahil olduklarının altını çizerek şunları söyledi: “Aileler Kilyos’ta yakınlarının gömüldüğü yer için ‘orada çocuklarımız ölüm çukurunda’ diyor. Hiçbir defin işlemi yapılmadan cenazeler üst üste istiflenmiş, bir çukura konmuştur. Biz burada aileler bu travmayı nasıl atlatır, bunun üzerinde durmaya çalışıyoruz.”

Garzan’dan cenazeleri çıkarılan birkaç ailenin çocuklarını dördüncü kez defnetmek zorunda kaldığını söyleyen Işık, “Bu örnek bize devletin bu insanlara yaklaşımının ne boyutta olduğunu gösteriyor. Burada ailelere uygulanan düşman hukukudur. Garzan Mezarlığı olayı çocuklarını ailelerinden kaçırma olayıdır. Sadece Garzan’da değil başka pek çok yerden aynı uygulamaları görüyoruz. En son Lice’den aileler Garzan’daki olaylar ışında birçok yerde aileler bize, ‘mezarlıklarımız tahrip’ ediliyor diye başvuruda bulunuyor. Lice’den en son ‘mezarlıklarımız ateşe veriliyor’ başvurusu geldi. Aileler bizden ‘bizi bu hukuksuz uygulamalara karşı insanların bize destek olmalarını’ istiyoruz diyorlar” diye konuştu.

BİÇER: YAS HAKKI, MATEM HAKKI BİLE YOK SAYILDI

Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) Yönetim Kurulu üyesi, Adli Tıp Uzmanı Prof. Dr. Ümit Biçer, şunları dile getirdi:

“Kendi yakınları olsaydı aynı şeyi yaparlar mıydı, aynı şekilde işkence edilmesine izin veririler miydi? Burada ne hukuki standartlar ne adli tıbbi standartlar tanınmamıştır, ailelerin yakınını gömme hakkı, ya hakkı matem hakkı çiğnenmiştir, çiğnenmektedir. İnsan hakları örgütleri, bağımsız uzmanlar sürecin dışında tutulmuştur.

Bu süreçte sorumluların yargı önüne çıkarılması, zarar gören kişilerle ilgili de onarım sürecinin başlatılması gerekiyor.”

TANRIKULU: ÖLÜMDEN DAHA AĞIR BİR TRAVMA VAR

Ardından CHP İstanbul Milletvekili Sezgin Tanrıkulu söz aldı. “Mezara dokunmak, tahrip etmek en az ölüm kadar acıdır aileler için, hatta daha da acıdır” diyen Tanrıkulu, şöyle dedi:

“Aileler burada ölümden çok daha ağır bir travma ile karşı karşıya kalırlar. Bunu yapanlar bu ağır travmanın yaşanmasını istediler. O nedenle sadece Garzan’da değil bölgedeki birçok mezarlıkta bunu hem yaptılar hem de gösterdiler.

Çatışmalın bile bir hukuku vardır ve ölüye kimse dokunmaz. Bütün bu süreçler olası toplumsal barış sürecini de zorlaştıran süreçlerdir. Umarım bunu yakınların acılarını ve travmalarını giderecek şekilde çözeriz.”

ÖZSOY: KÜRTLERİN İNSAN GİBİ ÖLMELERİNE BİLE İZİN VERİLMİYOR!

HDP Milletvekili Hişyar Özsoy ise şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bu Kürtlerin cenazelerine yüz yıldır uygulanan bir politikadır. İnsan gibi ölmelerine bile müsaade edilemeyen on binlerce insandan bahsediyoruz, bu sistematik bir durumdur. Bu sadece Kürtlere, Kürtlerin cenazelerine karşı yapılan bir durum da değil, Türkiye’de makbul olmayanların cenazelerine yapılan bir uygulamadır. 2013 kaybetmemek için direndiğimiz Gezi Parki’na gidelim, Gezi Parkı’nın altında Ermeni mezarları olduğunu, Ermeni mezarlarının üzerine tuvalet yapıldığını öğrendik. Bu makbul vatandaş görülmeyenlerin maruz kaldığı bir politikadır ve buna karşı ortak mücadele gerekmektedir.

Kürtlerin ölüleri ölüden bile sayılmıyor. Ölüden sayılsa, bir insan ölüsü olarak görülse naaşına hakaret etme hakkını kendinde görmez. Kürtlerin bu ülkede sadece insanca yaşama hakkı yok sayılmıyor, insan gibi ölme hakkı da engelleniyor. Oysa bizim ülkemizde mezarlığından yanından geçerken ıslık çalınmaz, türkü söylenmez yüksek sesle bile konuşulmaz. Böyle bir kültürel ortamda Kürtlerin cenazelerini insanlıktan çıkarmaya çalışıyorlar. Seyit Rıza Şeyh Sait’in mezarları yok, ama insanlar hala anlatıyorlar, çünkü bitmemiş bir adalet arayışı öyküsüdür bu.”

Kendi abisinin cenazesini 22 yıl sonra bulup defnedebildiklerini söyleyen Özsoy, “2013-2015 yılları arasında bir taraftan barış görüşmeleri yapılırken bir taraftan da Kürtler dağ-taş-bayır cenaze arıyorlardı. Bu cenazelerin bu yıllarda bulunması tesadüf değil. Kürtler cenazeleri kurda-kuşa yem edilirken onurlu bir barış olmayacağını biliyorlar. Eğer bugün onurlu bir barış olacaksa Türkiye Cumhuriyeti devletinin şunu aklına koyması lazım: Biz bu ölülerimizden vazgeçmeyeceğiz, her insanın layık olduğu gibi bunların layık olduğu yere layık olduğu şekilde defnedeceğiz.”

 

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here